پست وبلاگی
استعدادیابی چیست و چگونه استعدادهای خود را کشف کنیم؟ مدت مطالعه: 7 دقیقه
ای سنج 23 مهر 1401 مدت مطالعه: 7 دقیقه

استعدادیابی چیست و چگونه استعدادهای خود را کشف کنیم؟

استعدادیابی کلید موفقیت تحصیلی، شغلی و فردی! هرچه از اهمیت استعدادیابی بگوییم کم خواهد بود!

فرد، گروه یا سازمانی موفق خواهد بود که فرآیند استعدادیابی را به درستی طی کند.

اگر تمایل به موفقیت، داشتن عملکرد بهتر دارید یا دوست دارید با استعدادهای کنونی خود بهترین عملکرد را نسبت به رقبا و دیگران داشته باشید، پس همین حالا باید استعدادیابی را شروع کنید!

در این مقاله قرار است در مورد استعدادیابی و چگونگی کشف استعداد ها صحبت کنیم. آنچه در ادامه خواهید خواند، بر اساس فهرست مطالب به شرح زیر است:

در صورت تمایل می توانید مقالات، استعداد چیست؟ مهم ترین تست های استعدادیابی را بشناسید و اگر استعدادتان را پیدا نکنید سر از ناکجا آباد می آورید!! را در مجله ای سنج مطالعه کنید.

بر اساس تمام تعاریف ذکر شده در مورد استعداد، یک فرد با استعداد فردی ای است که می توان به او برای انجام یک کار یا چالش خاص اعتماد کرد؛ هر فردی دارای مجموعه از توانایی های منحصر به فرد است که شایستگی هایی را برای او به ارمغان می آورد.

اصطلاح استعداد برتر معمولا به فردی اطلاق می شود که استعدادهای خاصی دارد، مشتاق یادگیری است، از شکست خوردن واهمه ندارد و برای انجام وظایف همیشه آماده است و بهترین عملکردش را به نمایش خواهد گذاشت.

همان طور که در فرهنگ لغت آکسفورد آمده است، استعداد توانایی ذاتی برای انجام یک کار با بهترین عملکرد است. مشخص بودن استعداد و استعدادیابی نشان دهنده این است که فرد اهداف خودش را در زندگی تنظیم کرده است.

اگر بخواهیم استعدادیابی (talent sourcing) را به ساده ترین حالت ممکن تعریف کنیم، باید بگوییم استعدادیابی یعنی توانایی های ذاتی را کشف و شناسایی کردن و به دنبال آن پرورش استعداد ها به جهت داشتن بهترین عملکرد و بالاترین سطح بهره وری در گذر زمان!

استعدادیابی به ما کمک می کند توانایی ها و استعدادهای خود را بشناسیم و در مسیر درست قرار بگیریم و در این مسیر تصمیم گیری های درست داشته باشیم، کمتر وقت خود را تلف کنیم و در نهایت پشیمانی کمتری داشته باشیم.

استعدادیابی و آزمون آن ابتدا توسط فردی به نام جانسون اوکانر مطرح شد؛ او فارغ التحصیل دانشگاه هاروارد بود و در شرکت جنرال موتور کار می کرد؛ در طی دوران فعالیت خود در این شرکت متوجه کارمندانی شد که اغلب اوقات خسته و بی حوصله بودند و وظایف خود را صرفا برای رفع تکلیف انجام می دادند و در نتیجه راندمان کاری بسیاری پایینی داشتند!

جانسون ایده ای به ذهنش رسید و آن را با مدیران شرکت در میان گذاشت؛ او از مدیران خواست برای مدت مشخصی اجازه دهند که کارمندان در بخش های مورد علاقه شان مشغول به کار شوند و نتیجه این کار شوکه کننده بود!

کارمندان از کار کردن در شرکت لذت می برند، روحیه بالایی داشتند و در نهایت عملکرد کاری آن ها به طرز چشمگیری افزایش پیدا کرد!

تعریف استعدادیابی و اهمیت آن

استعدادیابی را به طرق مختلف می توان تعریف کرد؛ استعدادیابی به تلاش برای پیش بینی قابلیت آینده عملکرد یک فرد و کشف استعدادهای ناشناخته در زمینه های مختلف گفته می شود.

استعدادیابی اشاره به پرورش و استفاده از استعدادها دارد.

از دیگر سو، استعدادیابی فرآیندی است که در آن قابلیت های افراد سرآمد کشف می شود و منجر به شکوفایی استعدادها می شود.

پس:

استعدادیابی فرآیند کشف ظرفیت و قابلیت های ویژه افراد برای رسیدن به کسب موفقیت در راه کسب و شناسایی توانایی ها و مهارت منحصر به فرد است.

استعدادیابی در زمینه های مختلف زندگی کاربرد دارد و یک فرآیند پر از مزیت است. در ادامه به بررسی فواید و کاربرد استعدادیابی در زمینه های مختلف می پردازیم:

  • استعدادیابی منجر به تصمیم گیری درست در راستای توانایی ها و قابلیت ها می شود.
  • استعدادیابی احساس آرامش و رضایت خاطر به همراه دارد.
  • استعدادیابی منجر به افزایش اعتماد به نفس و روشن شدن مسیر زندگی می شود.
  • استعدادیابی از احساس پوچی و ناتوانی جلوگیری می کند.

استعدادیابی در انتخاب رشته تحصیلی در مدرسه و دانشگاه هم مهم است:

  • استعدایابی تحصیلی منجر به انتخاب رشته درست می شود و از شکست های احتمالی در آینده جلوگیری می کند.
  • استعدادیابی تحصیلی مسیر موفقیت تحصیلی را هموار تر می کند.

استعدایابی از بعد شغلی هم مهم است:

  • استعدادیابی شغلی منجر به افزایش عملکرد شغلی و رضایت شغلی می شود.
  • استعدادیابی شغلی باعث می شود که افراد در کمترین زمان ممکن بهترین عملکرد را از خودشان به نمایش بگذارند و انرژی کمتری صرف کنند.
  • استعدادیابی شغلی باعث می شود که هر فردی در جایگاه شغلی مناسب خود قرار بگیرد و افراد بر اساس شایستگی های خود جایگاه شغلی متناسب با خود را بپذیرند.
  • استعدایابی شغلی منجر به افزایش ظرفیت و توانایی های سازمان می شود.

استعدادیابی انواع مختلفی دارد؛ استعدادیابی می تواند در زمینه شغلی، تحصیلی، ورزشی، مهارت های فردی و ... انجام شود.

به منظور کشف استعدادها یا استعدادیابی می توان از آزمون های روان شناختی معتبر استفاده کرد؛ انجام آزمون های روانشناختی یکی از انواع روش های استعدادیابی است. برای کشف استعدادها می توان از تست های زیر استفاده کرد:

سه تست MBTI، نئو و دیسک تست های شخصیت شناسی معتبری هستند که برای شناخت شخصیت و ویژگی های شخصیتی در راستای استعدادیابی، کاربرد زیادی دارند.

با انجام تست MBTI، منطقی یا احساسی بودن، شهودی یا تفکری بودن، برونگرا یا درونگرا بودن و قضاوتی و ادراکی بودن مشخص می شود.

با انجام تست نئو می توان به بررسی و ارزیابی پنج صفت اصلی یعنی، روان رنجوری، برونگرایی، سازگاری، گشودگی به تجربه و وجدانی بودن پرداخت.

و انجام تست دیسک به فرد کمک می کند میزان نتیجه گرایی، تاثیرپذیری، ثبات گرایی و وظیفه گرایی اش را متوجه شود و تیپ شخصیتی خود را به دست بیاورد.

در صورت تمایل می توانید نسخه پیشرفته سه تست، MBTI، نئو و دیسک را می توانید در سایت ایسنج انجام دهید و تفسیر پیشرفته آن را دریافت کنید.

تست هوش چندگانه گاردنر یک تست هوش معتبر است که با شناسایی و کشف استعدادهای فرد در 9 مولفه هوشی، هوش کلامی، هوش منطقی ریاضی، هوش موسیقیایی، هوش بدنی جنبشی، هوش تصویری فضایی، هوش بین فردی، هوش درون فردی و هوش طبیعت گرا و هوش هستی گرا به افراد برای شناخت استعدادها کمک می کند.

در صورت تمایل می توانید تست هوش چندگانه گاردنر را در سایت ایسنج انجام دهید.

تست رغبت سنج شغلی تحصیلی استرانگ، دیگر تست معتبر در زمینه استعدادیابی است؛ این تست بر اساس نظریه هالند، شش مولفه، اجتماعی بودن، هنری بودن، جستجوگری، واقع گرایی، متهور بودن و قراردادی بودن را در فرد ارزیابی می کند.

این تست برای انتخاب رشته تحصیلی، انتخاب شغل، مشاوره شغلی به کارمندان کاربرد دارد.

در صورت تمایل می توانید تست رغبت سنج تحصیلی شغلی استرانگ را در سایت ایسنج انجام دهید و از تفسیر دقیق آن بهره مند شوید.

تست جانسون اوکانر یکی از قدیمی ترین تست های استعدایابی است که به ارزیابی 14 استعداد مختلف در فرد می پردازد؛ تجسم سازه، استدلال استقرایی، ایده پردازی، سرعت بالای درک بصری، استدلال تحلیلی، استعداد عددی، استعداد شنیداری، سیلوگرام، حافظه طراحی و مشاهده، تشخیص و ادراک رنگ، طراحی بصری، آینده نگری، ترکیب کلمات و استعداد کار با دست و ابزار 14 استعدادی است که در این تست مورد ارزیابی قرار می گیرد.

تست استعدادیابی کلیفتون، دیگر تستی است که به معرفی 34 نوع استعداد می پردازد و هر فردی در 5 استعداد سرآمد است.

استعدادیابی فرآیندی است که باید با دقت هرچه تمام تر انجام شود؛ برای استعدادیابی می توان از چند طریق اقدام کرد.

کمک گرفتن از روان شناسان، انجام تست های معتبر روان شناختی، صحبت با افرادی که شناخت و درک خوبی از شما دارند، سوال پرسیدن و به چالش کشیدن خود در مورد علایق و تجربیاتی که در گذشته داشته اید به شما در پیدا کردن استعدادهایتان کمک خواهد کرد.

قطعا عوامل مختلف می توانند بر روند استعدادیابی تاثیر بگذارند؛ بر اساس نتایج منتشر شده از تحقیقات، رفتار و سلامت روان و جسم فرد، ویژگی های شخصیتی فردی، محیط خانواده و والدین، محیط یادگیری، محیط اجتماعی و اقتصادی که فرد در آن زندگ می کند، بر روند استعدادیابی تاثیر خواهد گذاشت.

به عنوان مثال، فردی که از نظر جسمانی مبتلا به شرایط جسمانی خاص می باشد یا از نظر روانی مبتلا به اختلال یادگیری است، والدین اهمیتی به شناسایی استعدادهای فرد نمی دهند و هیچ تمایلی به شکوفاسازی استعدادها در بستر خانواده وجود ندارد، محیطی که فرد در آن مشغول یادگیری است، غنی نیست و محیط اجتماعی و اقتصادی فرد نا امن است، قطعا فرآیند استعدادیابی برای او به درستی طی نخواهد شد.

والدین نقش پر رنگی در استعدادیابی کودکان دارند؛ هر کودکی دارای توانایی های خاص و منحصر به فرد است اگر این توانایی ها کشف شوند، کودک بهترین عملکرد را در طول زمان از خود به نمایش خواهد گذاشت! پس والدین در مقابل کشف استعدادهای کودک خود مسئول هستند.

کشف استعدادهای کودک باید از سنین پایین صورت بگیرد و در فرآیند کشف استعدادها نباید کودکان را مجبور به کاری کرد یا آن ها را تحت فشار قرار داد. شناخت توانمندی ها و میزان هوش و هوش غالب در کودک به والدین کمک بیشتری در شناخت استعدادهای فرزند می کند.

دیگر کاری که والدین در جهت استعدادیابی کودک باید انجام دهند، توجه به فعالیت های مورد علاقه کودک و فراهم کردن فرصت مناسب برای انجام بازی ها و فعالیت های مختلف برای کودک است.

تقویت استعدادها و توانایی ها، تحسین و تشویق تلاش های کودک، غنی کردن و کمک به یادگیری بیشتر کودک در زمینه استعدادی که دارد، تحمیل نکردن علایق شخصی به کودک، هدف گذاری و غیره جز مهم ترین کارهایی است که والدین باید در راستای استعدادیابی کودک خود انجام دهند.

سن مرفولوژیکی به سن مراحل مختلف رشد آناتومی یا رشد ساختمانی بدن گفته می شود؛ سن زیستی یا ریخت شناسی به شکل ظاهری و ویژگی های ظاهری اندام ها اشاره دارد. به کمک این سن میزان توانایی ها، مهارت های افراد شناسایی می شود.

اغلب افراد در در سنین مشابه الگوی رشدی مشابهی را طی می کند اما برخی تفاوت های رشدی هم میان آن ها وجود دارد. از نظر زیستی، بازه سنی 6 تا 18 سالگی، سن مهمی محسوب می شود.
سن مرفولوژیکی به استعدایابی ورزشی و شناخت مهارت های ورزشی کمک می کند؛ بنابراین افرادی که تمایل به ورزش حرفه ای یا انتخاب رشته ورزشی دارند، باید به سن مرفولوژیکی توجه کنند.

روش های استعدادیابی

استعدادیابی کار چندان سختی به نظر نمی رسد، اگر می خواهید استعدادهای خود را کشف کنید فقط کافی است در قدم اول خودتان را باور داشته باشید و بدانید شما فردی با استعدادهای درخشان و مخصوص به خود هستید؛ سپس علایق خود را بررسی کنید تا بدانید به چه فعالیت هایی تمایل و گرایش بیشتری دارید.
جستجو در دوران کودکی و مرور خاطرات و عمده فعالیت هایی که در این دوره انجام می دادید، سوال پرسیدن از والدین یا افرادی که شما را خوب می شناسند، مراجعه به روان شناس و انجام تست استعدادیابی می تواند به شما در استعدادیابی کمک کند و این موارد برخی از روش های استعدادیابی می باشد.

مراحل استعدادیابی

فرآیند یا مراحل استعدادیابی شامل موارد زیر می شود:

شناسایی استعدادها بر اساس نیازهای رشد؛ استعدادیابی صرفاً شناسایی با استعدادترین افراد نیست بلکه مستلزم شناسایی افراد با استعدادی است که توانایی‌ها و قابلیت های خود را شناخته اند. به عبارت دیگر،در فرآیند استعدادیابی باید استعدادهای کشف شوند که به عملکرد و زندگی بهتر کمک می کند.  

یک شرح از نیازها و خواسته های خود مطابق با استعدادهای مورد نظر خود بنویسید؛ یکی از مهم ترین فرآیند های کشف استعداد، بررسی خواسته ها و نیاز های فردی و بین فردی در ابعاد مختلف زندگی و ارتقای مهارت ها و کشف استعدادها در آن زمینه است.

زندگی خود و فعالیت هایی که انجام می دهید را بررسی کنید؛ فعالیت هایی که به آن ها علاقه دارید یا از انجام آن احساس رضایت خاطر و آرامش را تجربه می کنید یا برای آن هزینه بیشتری صرف می کنید، یادداشت کنید؛ استعدادهای خود را می توانید در این زمینه ها پیدا کنید.

از اعضای خانواده و دوستان خود در مورد ویژگی های مثبت و منفی شخصیتی بپرسید؛ مطرح کردن این سوال به شما در شناخت بهتر خود و کشف استعدادها کمک می کند.

در مقابل تغییرات انعطاف پذیر باشید؛ سعی کنید سازگاری خود را بالا ببرید و در مقابل تغییرات مقاومت نکنید. سازگاری باعث یادگیری و شناخت بیشتر استعدادها می شود.

معیارهای استعدادیابی

برخی عوامل و معیارهایی که بر روند استعدادیابی تاثیر می گذارند، شامل موارد زیر می شود:

  • بعد فردی همچون وضعیت روانی، وضعیت فیزیکی و وضعیت تکنیکی
  • بعد ویژگی های شخصیتی همچون اراده، پشتکار، اعتماد، تمرکز، میزان مصمم بودن، خصوصیات رهبری و غیره.
  • بعد تاثیر پذیر از سن؛ قد، وزن، میزان جسارت و تمایل نسبت به دیگر همتایان، میزان توجه و...
  • ویژگی های فیزیکی و جثه همچون قد و وزن، تاریخ تولد، بلندی و کوتاهی و... در استعدایابی ورزشی اهمیت دارد.

چگونه می توان استعدادها را کشف کرد؟

راه های مختلفی برای کشف استعدادها وجود دارد که مهم ترین راهکار شناخت خود و علایق است. افرادی که خودشان را خوب می شناسند، می دانند به چه چیزهایی علاقه دارند، چه چیزهایی آن ها را خوشحال و راضی می کند و علاقه مند به تجربه های جدید و رویارویی با چالش ها هستند، بهتر از سایر افراد می توانند استعدادهای خود را کشف کنند.
انجام تست های استعدادیابی، مشورت با مشاوران و افرادی که شناخت خوبی از ما دارند به کشف بهتر استعدادها کمک می کند. 

استعدادیابی ژنتیکی چگونه است؟

شاید برایتان جالب باشد که بدانید، متخصصین و دانشمندان راهی را برای کشف استعداد از طریق ژنتیک پیدا کرده اند!

محققان از طریق بهره گیری از علم ژنتیک و بیوانفورماتیک و در مجموعه ای تحت عنوان ژن هوشمند من موفق به انجام تست ژنتیک استعدادیابی شده اند.

این تست که از طریق بزاق دهان انجام می شود به والدین کمک می کند که استعداد فرزندان خود را از سنین کودکی کشف کنند، احتمال بروز اختلالاتی مانند اوتیسم یا افسردگی را در کودک تشخیص دهند.

هوش و استعداد دو مقوله متفاوت از یکدیگر بوده اما بر یکدیگر تاثیر می گذارند و دارای رابطه تعاملی با یکدیگر هستند. در واقع ضریب هوشی بالا و شناسایی هوش غالب در فرد می تواند به روند استعدادیابی کمک کند.

به عنوان نمونه، بر اساس تست هوش گاردنر، نه نوع مختلف از هوش وجود دارد؛ فردی که هوش موسیقایی بالایی دارد، در صورت شناسایی این هوش در خود می تواند عملکرد خوبی در حیطه موسیقی داشته باشد یا فردی که هوش میان فردی بالایی دارد می تواند در مشاغلی که نیازمند برقراری ارتباط با دیگران است، بهترین عملکرد را داشته باشد.

در صورت تمایل به ارزیابی هوش و استعداد می توانید تست هوش چندگانه گاردنر را در سایت ای سنج انجام دهید.

فراموش نکنید فرآیند استعدادیابی باید به درستی صورت بگیرد؛ اگر این فرآیند درست انجام نشود فرد ناامید، شکست خورده و مایوس خواهد شد و با سردرگمی مسیر خود را ادامه خواهد داد.

سردرگمی خود باعث تغییر مداوم مسیر شغلی، تحصیلی و زندگی فردی شده و تصمیمات غلطی را در پی خواهد داشت.

از طرف دیگر، روند غلط استعدادیابی منجر به اهمال کاری و عملکرد نامنساب شده، انگیزه و اشتیاق فرد را کمتر می کند، باعث وابستگی فرد به دیگران می شود و در نهایت باعث بی برنامگی و عدم مدیریت صحیح فعالیت ها و اقدامات در زندگی می شود.

در صورت تمایل به مطالعه کتاب هایی در زمینه استعدادیابی می توانید کتب زیر را مطالعه کنید:

  • کتاب هوش و استعداد در دوران خردسالی نوشته مارگارت ساترلند
  • کتاب استعدادیابی و استعدادپروری نوشته حسین علیان عطا آبادی و حسن کیان
  • کتاب استعداد هرگز کافی نیست نوشته جان، سی مکسول
  • کتاب بی استعداد نوشته گوردون کورمن
  • و...

اگر تمایل دارید بدانید استعداد چیست، به صفحه مورد نظر مراجعه فرمایید.

جمع بندی ای سنج

در این مقاله در مورد استعداد، استعدادیابی و چگونگی استعدادیابی صحبت کردیم. استعداد توانایی ذاتی افراد برای انجام فعالیت های مختلف با صرف انرژی کمتر و بهترین عملکرد است.

استعدادیابی یک فرآیند مهم در زمینه شناسایی و یافتن استعدادهای منحصر به فرد در زمینه های مختلف تحصیلی، شغلی، حرفه ای، ورزشی و ... است.

آیا شما استعدادهای خود را می شناسید؟ تا به حال فعالیتی در جهت استعدادیابی انجام داده اید؟ لطفا نظرات، دیدگاه و تجربیات ارزشمندتان را با ما به اشتراک بگذارید.

اصطلاحات مهم این مقاله

جهت نمایش بیشتر اصطلاحات کلیک نمایید

سوالات متداول

  • استعداد چیست؟

    • استعداد توانایی ذاتی برای انجام یک کار با بهترین عملکرد است.
  • استعدادیابی چیست؟

    • استعدادیابی یعنی توانایی های ذاتی را کشف و شناسایی کردن و به دنبال آن پرورش استعداد ها به جهت داشتن بهترین عملکرد و بالاترین سطح بهره وری در گذر زمان!
  • چگونه می توان استعدادیابی کرد؟

    • انجام تست های استعدادیابی، مراجعه به روانشناس، سوال پرسیدن از افراد نزدیک و...
لطفا امتیاز خود را برای این محتوا ثبت کنید