علائم اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟ روش های درمان

افراد دارای اختلال شخصیت پارانوئید همانند اسم این اختلال رفتار غیرعادی و عجیبی دارند. این اختلال باعث می‌شود که فرد رفتاری را نشان دهد که دیگران را کاملاً متعجب کند. آیا شما دائما به دیگران مشکوک هستید؟ آیا فکر می‌کنید که دیگران قصد آسیب زدن به شما را دارند؟ شاید درگیر اختلال شخصیت پارانوئید هستید و از آن اطلاعی ندارید؟ در این مقاله از ای سنج به صورت کامل، اختلال پارانوئید، علائم و روش‌های درمان آن را بررسی می‌کنیم.

اختلال پارانوئید چیست؟

افرادی که دارای این اختلال احساس می‌کنند که دیگران مدام در حال ضربه زدن به آن‌ها هستند، آن‌ها احساس ناامیدی و سوء ظن زیادی را با خود حمل می‌کنند. اختلال شخصیت پارانوئید به صورت ناخودآگاه رخ می‌دهد و فرد متوجه نیست که دارای این مشکل است.

اختلال شخصیت پارانوئید از چه سنی آغاز می‌شود؟ 

علت دقیق بروز پارانوئید هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. عوامل ژنتیکی می‌توانند خطر ابتلا به پارانوئید را افزایش دهند، اما تنها عاملی نیستند که در بروز این بیماری نقش دارند. عوامل محیطی همانند سوء استفاده جسمی یا عاطفی در دوران کودکی، تروما و استرس هم می‌توانند خطر ابتلا به پارانوئید را افزایش دهند.
در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی، افراد شروع به شکل‌دهی هویت و ارزش‌های خود می‌کنند. این دوره می‌تواند برای برخی از افراد با استرس و اضطراب همراه باشد. افرادی که در معرض عوامل خطرآفرین برای پارانوئید هستند، ممکن است در این دوره بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری باشند.

علائم اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟

اختلال شخصیت پارانوئید طوری خود را بروز می‌دهد که انگار طبیعی است، یعنی شخص فکر نمی‌کند که با این رفتار خود، دیگران را آزار می‌دهد. این اختلال با استرس و اضطراب همراه می‌شود، از علائم اختلال شخصیت پارانوئید این است که فرد رفتار بسیار خشک و سختی با دیگران دارد، با توجه به اینکه علائم اختلال پارانوئید با اسکیزوفرنی و اختلال شخصیت مرزی مشابه است، امکان دارد این اختلالات باهم اشتباه گرفته شوند.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید به طور مداوم به دیگران مشکوک هستند و بر این باورند که دیگران سعی در تحقیر، آسیب رساندن یا تهدید آن‌ها دارند. این باورها حتی در صورت ارائه شواهدی مبنی بر خلاف آن هم ادامه می یابد. این افراد به طور مداوم به وفاداری دوستان، خانواده و شرکای خود شک دارند. آن‌ها ممکن است معتقد باشند که این افراد در حال خیانت هستند یا در مورد آن‌ها نقشه می‌کشند.

اشخاص مبتلا به اختلال پارانوئید در کار کردن با دیگران مشکل دارند، زیرا به سختی اعتماد می‌کنند. این افراد همچنین معتقد هستند که دیگران قصد دارند آن‌ها را فریب داده یا سوء استفاده کنند.‌ این افراد به انتقاد بسیار حساس هستند و ممکن است آن را به عنوان یک حمله شخصی تلقی کنند و احتمال دارد به شدت از انتقاد دفاع کنند یا خشمگین شوند.

اشخاص دارای اختلال پارانوئید می‌توانند به سرعت عصبانی شوند، حتی اگر دلیلی برای عصبانیت وجود نداشته باشد. همچنین به راحتی تحریک شوند و به دیگران پرخاشگری کنند. این افراد قابلیت این را دارند که برای مدت طولانی از دیگران کینه داشته باشند، حتی اگر آن شخص کاری اشتباه نکرده باشد، همینطور به دنبال فرصتی برای انتقام گرفتن از آن شخص باشند.
اشخاص مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید، با دیگران به طور سرد و بی تفاوت رفتار کرده و از برقراری ارتباط صمیمانه، خودداری می‌کنند. یکی دیگر از علائم اختلال شخصیت پارانوئید این است که نسبت به موفقیت یا خوشبختی دیگران حسادت شدید دارند. آن‌ها ممکن است معتقد باشند که دیگران شایسته موفقیت یا خوشبختی نیستند.

این افراد از حضور در جمع‌ها یا شرکت در فعالیت‌های اجتماعی خودداری می‌کنند. همچنین این احساس را دارند  که در میان دیگران بیگانه هستند و نمی‌توانند با آن‌ها ارتباط برقرار کنند. علائم اختلال شخصیت پارانوئید می‌تواند در طیف وسیعی از شدت‌ها وجود داشته باشد. برخی از افراد ممکن است فقط چند مورد از این علائم را تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است تمام علائم را تجربه نمایند.

علت ابتلا به اختلال شخصیت پارانوئید

علت دقیق اختلال شخصیت پارانوئید (PPD) هنوز مشخص نیست، اما عوامل مختلفی همانند ژنتیک، محیط و تجربیات دوران کودکی می توانند در ایجاد این اختلال نقش داشته باشند.

ژنتیک

اختلال شخصیت پارانوئید در خانواده‌ها می‌تواند ارثی باشد. افرادی که بستگانی با اختلال شخصیت پارانوئید دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این اختلال هستند.

عوامل محیطی

عوامل محیطی همانند ترومای دوران کودکی هم می‌تواند در ایجاد اختلال شخصیت پارانوئید نقش داشته باشند. آزار جسمی، عاطفی یا جنسی در دوران کودکی منجر به احساس ناامنی و عدم اعتماد به دیگران خواهد شد. این احساسات می تواند زمینه ساز ایجاد اختلال شخصیت پارانوئید شود.

تجربیات دوران کودکی

تجربیات دوران کودکی همانند روابط نامناسب با والدین یا سایر بستگان هم یکی دیگر از عوامل مرتباط با ایجاد اختلال شخصیت پارانوئید است. اگر کودک در دوران کودکی از نظر عاطفی یا جسمی مورد بی‌توجهی یا سوء استفاده قرار گیرد، احساس کرده که در دنیای خطرناکی زندگی می‌کند، این احساس می‌تواند منجر به ایجاد بدبینی و سوءظن در فرد شود.

روش تشخیص پارانوئید 

برای اینکه بهترین روش درمانی اختلال شخصیت پارانوئید اتخاذ شود، نیاز است که تمام ویژگی‌ها و شرایط فرد بررسی شود، همچنین روانشناس با بررسی رفتار و خلق و خوی فرد تلاش می‌کند تا اطلاعات کاملی درباره کمیت اختلال پارانوئید به دست آورد.

روش‌های درمان اختلال شخصیت پارانوئید

اگر دارای اختلال شخصیت پارانوئید هستید می‌توان از روش‌های درمانی زیر استفاده کنید، البته اولین قدم برای درمان این است که شما باور کنید دارای این مشکل هستید، توجه کنید غالباً این افراد فکر می‌کنند که رفتاری عادی دارند. در جلسات درمانی شما اول می‌پذیرید که داری این مشکل هستید، بعد از پذیرش این مشکل با توجه به شرایط خود، بهترین روش درمانی را انجام دهید.

دارو درمانی

داروها هم می‌توانند در درمان اختلال شخصیت پارانوئید (PPD) مفید باشند، به خصوص اگر فرد علاوه بر پارانوئید، علائم افسردگی و اضطراب را هم تجربه کند. داروهای مورد استفاده برای درمان، شامل موارد زیر است:

داروهای ضد اضطراب

داروهای ضد اضطراب می‌توانند به کاهش علائم اضطراب و استرس در افراد مبتلا به PPD و همچنین به کاهش سوءظن و بدبینی کمک کنند.

داروهای ضد روان‌پریشی

این نوع داروها به کاهش علائم توهم و هذیان در افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید کمک می‌کنند و باعث می‌شوند تا فرد افکار و رفتارهای خود را بهتر کنترل کند.

دوز دارو

دوز دارو مصرفی باید توسط پزشک و مطابق با علائم فرد تعیین شود. پزشک باید به طور منظم وضعیت فرد را بررسی کند تا مطمئن شود که چه دوز دارویی برای فرد مناسب است.

روان‌درمانی برای اختلال شخصیت پارانوئید (PPD)

روان‌درمانی یکی از مؤثرترین روش‌های درمان اختلال شخصیت پارانوئید (PPD) است. روان‌درمانی می‌تواند به افراد مبتلا به PPD کمک کند تا:

• خودآگاهی خود را افزایش دهند.
• مهارت‌های ارتباطی و حل مسئله خود را بهبود بخشند.
• خودآگاهی خود را افزایش دهند.
• روابط سالم‌تری با دیگران داشته باشد.

انواع روان‌درمانی برای اختلال شخصیت پارانوئید

انواع مختلفی از روان‌درمانی برای اختلال شخصیت پارانوئید وجود دارد. برخی از انواع رایج روان‌درمانی برای PPD عبارت‌اند از:

• رفتاردرمانی شناختی (CBT): CBT نوعی روان‌درمانی است که به افراد کمک می‌کند افکار و احساساتی را که بر رفتارها تأثیر می‌گذارند را درک کنند. در طول دوره درمان، افراد یاد می‌گیرند که چگونه الگوهای فکری مخرب یا مزاحم را که تأثیر منفی بر رفتار دارند، شناسایی و تغییر دهند.
• درمان بین فردی (IPT): IPT نوعی روان‌درمانی است که بر روابط بین فردی تمرکز دارد. IPT می‌تواند به افراد مبتلا به PPD کمک کند تا روابط سالم‌تری با دیگران برقرار کنند.

درمان اختلال شخصیت پارانوئید (PPD) با طب سنتی

طب سنتی ایران برای درمان اختلال شخصیت پارانوئید (PPD) از داروهای گیاهی و روش‌های درمانی سنتی استفاده می‌کند. برخی از داروهای گیاهی که در طب سنتی برای درمان PPD استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:

• افتیمون
• اسطوخدوس
• زعفران

شواهد علمی کافی برای اثبات اثربخشی داروهای گیاهی و روش‌های درمانی سنتی در درمان اختلال شخصیت پارانوئید (PPD) وجود ندارد. با این حال، برخی از افراد مبتلا به PPD ادعا می‌کنند که استفاده از این روش‌های درمانی به آن‌ها کمک کرده است تا علائم خود را مدیریت کنند.

ازدواج با افراد داری اختلال شخصیت پارانوئید

ازدواج با فردی که مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید (PPD) است می تواند یک تجربه بسیار دشوار و چالش برانگیز باشد. افراد مبتلا به PPD معمولاً دارای علائمی همانند شک و بدبینی، عدم اعتماد به دیگران، حساسیت بیش از حد به انتقاد و مشکلات در روابط نزدیک هستند. این علائم می توانند باعث ایجاد مشکلات زیادی در زندگی مشترک شوند. برخی از مشکلات احتمالی ازدواج با فردی که مبتلا به PPD است عبارت‌اند از:

• شک و بدبینی: افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید دائماً به همسر خود مشکوک هستند و تصور می کنند که او در حال خیانت یا آسیب رساندن به آن‌ها است. این شک و بدبینی می‌تواند باعث ایجاد اضطراب، استرس و درگیری در زندگی مشترک شود
• عدم اعتماد: افراد دارای این اختلال معمولاً نمی‌توانند به دیگران اعتماد کنند.
• حساسیت بیش از حد به انتقاد: افراد مبتلا به PPD معمولاً به انتقاد بسیار حساس هستند. حتی انتقادهای کوچک می‌تواند باعث ناراحتی و عصبانیت آن‌ها شود. این حساسیت بیش از حد به انتقاد باعث ایجاد مشکلات بسیاری شود.
• مشکلات در روابط نزدیک: این دسته از افراد  در برقراری روابط نزدیک با دیگران مشکل دارند. این مشکل می تواند باعث ایجاد مشکلات زیادی در زندگی مشترک شود، از جمله عدم نزدیکی عاطفی و جنسی

خطرات ازدواج با فردی که مبتلا به PPD است

ازدواج با فردی که مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید می‌تواند خطراتی را هم به همراه داشته باشد. برخی از این خطرات به شرح زیر است:

• خشونت: ممکن است در برخی موارد رفتارهای خشونت آمیز از خود نشان دهند. این خشونت می تواند جسمی، کلامی یا عاطفی باشد.
• تبعید اجتماعی: افراد مبتلا به PPD ممکن است به دلیل رفتارهای خود از سوی دیگران طرد شوند. این طرد اجتماعی می تواند باعث ایجاد مشکلات زیادی در زندگی مشترک شود.
• خودکشی: این اشخاص در معرض خطر بالای خودکشی هستند. این خطر در صورت وجود سایر عوامل خطر مانند سوء مصرف مواد مخدر یا الکل، سابقه خانوادگی خودکشی یا مشکلات مالی بیشتر می شود.

راهکارهای مقابله با مشکلات ازدواج با فردی که مبتلا به PPD است

اگر با فردی که مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید است ازدواج کرده اید، ممکن است احساس ناامیدی و تنهایی کنید. با این حال، راهکارهایی وجود دارد که می تواند به شما کمک کند تا با مشکلات این ازدواج مقابله کنید. یکی از مهم ترین راهکارها این است که از حمایت‌های عاطفی و اجتماعی برخوردار باشید. صحبت با یک دوست، عضو خانواده یا درمانگر می تواند به شما کمک کند تا احساسات خود را پردازش کنید و راهکارهایی برای مقابله با مشکلات ازدواج خود پیدا کنید.

راهکار دیگر این است که اطلاعات کافی در مورد اختلال شخصیت پارانوئید کسب کنید. این اطلاعات می‌تواند به شما کمک کند تا رفتارهای همسر خود را بهتر درک کنید و با آن‌ها کنار بیایید. در نهایت، باید به یاد داشته باشید که ازدواج با فردی که مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید است یک چالش است. این چالش ممکن است همیشه قابل حل نباشد. با این حال، با تلاش و صبر می‌توانید زندگی مشترک موفقی داشته باشید.

پارانوئید اسکیزوفرنی چیست؟

پارانوئید اسکیزوفرنی (Paranoid Schizophrenia) یکی از انواع اسکیزوفرنی است که با علائمی همانند توهم، هذیان، اختلال در تفکر و رفتار مشخص می‌شود. در پارانوئید اسکیزوفرنی، فرد معمولاً توهمات شنیداری یا دیداری دارد که مضمون آن‌ها خیانت، توطئه یا کنترل شدن است. به عنوان مثال، فرد ممکن است توهم داشته باشد که صدای کسی را می‌شنود که به او می‌گوید همسرش به او خیانت می‌کند یا ممکن است توهم داشته باشد که افراد ناشناس در حال تعقیب او هستند.

آیا پیشگیری از اختلال شخصیت پارانوئید امکان پذیر است؟

تا کنون هیچ راه درمان قطعی برای مقابله اختلال شخصیت پارانوئید کشف نشده است ولی می‌توان بعد از بروز این مشکل، با استفاده از راه‌های درمانی که به آن اشاره کردیم اقدام به رفع آن کرد تا فرد به زندگی عادی خود بازگردد.

اختلال پارانوئید چه مشکلی برای زندگی فرد در آینده به وجود می‌آورد؟ 

در صورتی که فرد وجود این مشکل را انکار کند، می‌تواند باعث آسیب زدن به روابط کاری و عاطفی شود، همینطور ممکن است که با رفتار پرخاشگرانه، بسیاری از افراد با او قطع رابطه کنند. به همین دلیل بسیار مهم است که در سریع‌ترین زمان ممکن نسبت به درمان اختلال پارانوئید اقدام کنید.

ارتباط بین پارانوئید، وضعیت اقتصادی و تاهل

مطالعات نشان داده‌اند که افراد مبتلا به پارانوئید بیشتر در خانواده‌های کم درآمد زندگی می‌کنند. این امر می‌تواند به دلایل مختلفی باشد. از جمله:

• عوامل اقتصادی می‌توانند منجر به استرس و اضطراب شوند که این عوامل می‌توانند خطر ابتلا به پارانوئید را افزایش دهند.
• افراد کم درآمد ممکن است دسترسی کمتری به خدمات درمانی داشته باشند که این امر می‌تواند تشخیص و درمان پارانوئید را دشوارتر کند.
• افراد کم درآمد می‌توانند در معرض عوامل خطرآفرین دیگر برای پارانوئید همانند سوء استفاده جسمی یا عاطفی در دوران کودکی، تروما و استرس قرار داشته باشند.

طبق آخرین تحقیقات افراد مبتلا به پارانوئید بیشتر بیوه، مطلقه و مجرد هستند. این موضوع به دلایل زیر وابسته است:

• عوامل روانشناختی همانند اضطراب و افسردگی که با پارانوئید مرتبط هستند می‌توانند منجر به مشکلات در روابط بین فردی شوند.
• افراد مبتلا به پارانوئید به دلیل ترس از رد شدن یا آسیب دیدن از دیگران، از برقراری روابط نزدیک اجتناب می‌کنند.
• افراد مبتلا به پارانوئید ممکن است به دلیل باورهای غیرمنطقی خود، با دیگران به خوبی کنار نیایند.

در نهایت، باید توجه داشت که این موارد تنها عوامل احتمالی هستند و ارتباط بین پارانوئید و وضعیت اقتصادی یا تأهل را نمی‌توان به طور قطعی تأیید کرد.

سخن نهایی ای سنج درباره اختلال شخصیت پارانوئید

اختلال شخصیت پارانوئید می‌تواند زندگی عادی فرد را به صورت کامل مختل کند، این افراد نمی‌توانند به دیگران اعتماد کنند، فکر می‌کنند که سایر افراد در حال ضربه زدن به آن‌ها هستند. همچنین دارای شخصیتی سخت‌گیر و خود رای بوده و روابط اجتماعی بی کیفیتی دارند.

با توجه به شرایط هر فرد، روش‌های درمانی مختلفی انجام می‌شود، در صورتی که خود یا نزدیکانتان دارای این مشکل هستید هر چه سریع‌تر از طریق یک روانشناس حرفه‌ای، درمان را آغاز کنید.

سوالات متداول