تنبلی و دلایل آن چیست | ۱۰ راهکار ساده برای درمان تنبلی

تنبلی مشکلی است که تقریبا همه ما در طول زندگی با آن مواجه می‌شویم و تنبلی افراطی می‌تواند زندگی عادی انسان را مختل کند. آیا فکر می‌کنید انسان تنبلی هستید؟ تنبلی باعث شده که در نگاه دیگران، انسان ضعیفی باشید؟ آیا قصد دارید این مشکل را به صورت کامل برطرف کنید؟

در این مقاله از ای سنج به صورت کامل به موضوع تنبلی، دلایل آن و راهکارهایی برای درمان تنبلی می‌پردازیم تا بتوانید این مشکل را به صورت کامل برطرف کنید.

تنبلی چیست؟

تنبلی، یکی از ویژگی‌های شخصیتی است که در آن فرد تمایل کمی به انجام فعالیت‌ها و وظایف دارد. در تنبلی معمولاً فرد علاقه‌ای به مصرف انرژی ندارد و برای انجام وظایف خود با چالش و سختی‌هایی مواجه است. بسیاری از افراد ممکن است تنبلی را مشکلی ذاتی بدانند، ولی این که آیا انسان‌ها به صورت ذاتی تنبل هستند یا خیر، یک سؤال پیچیده است که پاسخ قطعی برای آن وجود ندارد. عوامل مختلفی می‌توانند بر تمایل فرد به انجام یا عدم انجام کاری تأثیر بگذارند. در ادامه به صورت کامل این موضوع را بررسی می‌کنیم.

نگاهی به تنبلی از دیدگاه تکاملی

طی تحقیقات انجام شده به روی رفتار انسان‌ها از گذشته تا کنون، مشخص شده که ما علاقه داریم کارهایی را انجام دهیم که خیلی زود به نتیجه برسد و پاداش را دریافت کنیم و رفتار ما بر اساس پاداش و کنترل شده است.

پس پاداش فوری برای انسان بسیار اهمیت دارد و همیشه برنامه‌ریزی بلند مدت با چالش‌هایی همراه بوده است. فرض کنید یک انسان نخستین به دنبال یافتن غذا است و در همین حین تحت تعقیب خرس یا گرگ قرار دارد به همین دلیل نمی‌توانید برنامه‌ریزی بلند مدتی داشته باشید. پس می‌توان گفت که علت اصلی تنبلی ما به این دلیل است که پس از انجام کارها، پاداش فوری دریافت نمی‌کنیم.

رابطه اهداف با تنبلی چیست؟

همانطور که در قسمت قبل اشاره کردیم برنامه‌ریزی بلند مدت با توجه شرایط زندگی انسان‌های نخستین امکان پذیر نبوده و به تدریج با تکامل انسان، بحث برنامه‌ریزی بلند مدت هم مطرح  شده است. انسان نخستین برای بقای خود باید زمان زیادی را برای پیدا کردن غذا صرف می‌کرد و با توجه به تهدیدهایی که وجود داشت تلاش می‌کرد تا بقای خود را حفظ کند.

بعد از اینکه تا حدودی، بقای بشر تضمین شد به برنامه‌ریزی بلند مدت برای اهداف خود فکر کرد، اما این برنامه بلند مدت باعث شد تا انسان بدون توجه به پاداش‌های آنی و لحظه‌ای دچار تنبلی شود. ذهن ما علاقه زیادی به پاداش‌های سریع دارد و به همین دلیل ما با برنامه‌ریزی بلند مدت و بدون توجه به این موضوع، دچار تنبلی می‌شویم. 

نشانه‌های تنبلی

ممکن است که شما درگیر مشکل تنبلی شده‌ باشید، ولی به صورت آگاهانه از آن اطلاعی نداشته باشید، به همین دلیل در ادامه این نشانه‌ها را بررسی می‌کنیم:

• بهانه جویی افراد: افراد تنبل غالبا، علاقه‌ای به انجام کار ندارند و به اصطلاح از زیر کار فرار می‌کنند.
• عدم اعتماد به نفس: پایین بودن اعتماد به نفس، تمایل ما را به انجام فعالیت پایین می‌آورد و باعث تنبلی می‌شود.
• ناامیدی: وجود ناامیدی، یکی دیگر نشانه‌های تنبلی است که باید خیلی سریع برطرف شود.
• تمام نکردن کارها: اگر کارهای روزمره خود را به صورت کامل انجام نمی‌دهید، می‌تواند یکی از نشانه‌های تنبلی باشد.

اثرات تنبلی در زندگی انسان چگونه است؟

تنبلی افراطی و بیش از حد، بر همه جنبه‌های زندگی انسان تأثیرگذار است، به عنوان مثال نمی‌توانید در زندگی خود، دستاورد بزرگی را تجربه کنید، احساس سردرگمی وجود شما را فرا می‌گیرد، نمی‌توانید از همه پتانسیل خود استفاده کنید و همینطور بر قدرت تصمیم گیری شما تأثیر بسیار منفی خواهد گذاشت.

دلایل روانی تنبلی چیست؟

تا اینجای مقاله متوجه شدیم که تکامل ما، برنامه‌ریزی بلند مدت و عدم دریافت پاداش آنی از دلایل تنبلی انسان است. البته تنبلی به عواملی دیگری هم مربوط است که در ادامه به آن می‌پردازیم.

عدم علاقه انسان

هر انسانی با توجه به دغدغه و نیازهای خود تلاش می‌کند و در هنگام تلاش کردن برای رفع این نیازها، بسیار با انگیزه است، طبیعی است که انسان برای مدتی می‌تواند دچار تنبلی شود، ولی بعد از مدتی دوباره به سمت اهداف خود حرکت می‌کند. تنبلی افراطی نشان دهنده این است که شما علاقه‌ای به انجام آن فعالیت ندارید که ممکن است به دلیل همسو نبودن آن کار با اهداف شما باشد.

نداشتن هدف

از سایر دلایل تنبلی می‌توان به عدم هدف‌گذاری  یا هدف‌گذاری اشتباه اشاره کرد. غالباً اهداف ما نشان دهنده وجود یک خلا و مشکل در زندگی است که با هدف قرار دادن آن، در جهت رفع مشکل هستیم، به همین دلیل اگر هدف فعالیت، پر نکردن خلأ و شکاف‌های روحی و روانی ما نباشد به انجام آن بی میل خواهیم بود.

عدم خودباوری

ممکن است ما توانایی انجام بعضی کارها را نداشته باشیم و به همین دلیل درگیر تنبلی شویم، ما اصولا فعالیت‌هایی را انجام می‌دهیم که باور داریم می‌توانیم آن را به پایان برسیم و نتیجه‌ای برای ما در پی داشته باشد.

اگر یک فعالیتی را شروع کرده‌اید، اما نتیجه‌ای از آن دریافت نکرده‌اید، طبیعی است که برای شروع مجدد با چالش‌هایی برخورد خواهیم کرد. ما دچار عدم خودباوری شده‌ایم، یعنی باور کرده‌ایم که نمی‌توانیم آن کار را انجام دهیم و به نتیجه و پاداش برسیم.

تنبلی و خودفریبی

یکی دیگر از دلایل تنبلی، خود فریبی است، یعنی شما واقعا دچار تنبلی نیستید، ولی ذهن خودآگاه، به شما القا می‌کند که تنبل هستید. به عنوان مثال ممکن است برای رسیدن به یک هدف بزرگ، شکست خورده باشید و احساس ناامیدی به سراغ شما بیاید، در این صورت ممکن است که به جای پذیرش شکست و احساس ناامیدی، به خودتان برچسب تنبلی بزنید. پس ممکن است در راه رسیدن به مقصد، دچار ترس از شکست و ناامیدی شده باشید، ولی این احساسات، خود را در قالب تنبلی نشان دهد.

روش غلبه کردن بر تنبلی

برای اینکه دچار تنبلی نشوید نیاز است که خود را برای رسیدن به اهداف بلند مدت، تقویت کنید، این اهداف بلند مدت هم باید دارای یک سری اهداف کوچک باشند که مبتنی بر پاداش آنی است.

همچنین توجه به اینکه اهداف، با علاقه و سلیقه شما تناسب دارد، بسیار مهم است. باید برای انجام فعالیت‌ها، چرایی انجام آن کار را پیدا کنید، فکر کردن به چرایی انجام کار، می‌تواند انرژی شما را افزایش داده و تنبلی را از شما دور کند.

ما اصولا زمانی از انجام کاری دوری می‌کنیم یا دچار تنبلی می‌شویم که قصد داریم از درد انجام آن فرار کنیم، به همین دلیل پیدا کردن دلیل انجام آن کار می‌تواند این مشکل را برطرف کند.

راه‌های درمان تنبلی

برای رفع مشکل تنبلی می‌توانید از راه‌های زیر استفاده کنید تا از پس این چالش‌ها به راحتی بر بیایید:

اهداف خود را مدیریت کنید

یکی از راه‌های درمان این مشکل، انتخاب اهداف صحیح و اصولی است که با توانایی‌های شما تناسب داشته باشد. اهداف غیر واقعی و اشتباه می‌تواند باعث ایجاد فشار زیادی به روی شما شود و فرسودگی را در پی داشته باشد. سعی کنید برای رسیدن به اهداف بزرگ، اهداف کوچک‌تری در مسیر را برای خود تعیین کنید که درگیر تنبلی نشوید.

از خود انتظار عالی بودن نداشته باشید

کمال‌گرایی هم می‌تواند یکی از دلایل تنبلی باشد، فرد کمالگرا علاقه دارد که کارهای خود را به بهترین شکل ممکن انجام دهد و اگر فکر کند که نمی‌تواند به بهترین شکل ممکن انجام دهد، درگیر مشکل تنبلی خواهد شد.

گفتگوی درونی مثبت داشته باشید

سعی کنید به خود برچسب تنبلی نزنید، گفتگوهای درونی همانند من تنبل هستم یا توانایی انجام کاری را ندارم، می‌تواند تأثیر منفی بسیار زیادی بر روح و روان ما داشته باشد، پس سعی کنید انرژی مثبتی برای خود بفرستید.

نقشه عملی را برنامه‌ریزی کنید

مشخص کردن جزئیات انجام فعالیت اعم از مدت زمان و قدم‌های موردنیاز می‌تواند مانع از تنبلی شما شود، به صورت واقع بینانه می‌توانید چک لیست جزئیات انجام یک فعالیت را مشخص کرده و قدم به قدم طبق آن پیش بروید.

از نقاط قوت خود استفاده کنید

با مشخص کردن نقاط قوت و همینطور استفاده از یک برنامه‌ریزی منظم می‌توانید از تنبلی دوری کنید. روی توانمندی وقابلیت‌های متمرکز شده تا احساس مثبت و انگیزه، جای خود را به تنبلی دهد.

دستاورهایی را در طول مسیر مشخص کنید

سعی کنید با نوشتن دستاوردها و پیروزی‌های کوچک در طول مسیر، انگیزه و اعتماد به نفس خود را افزایش دهید، تقویت روحیه و انرژی مثبت، احساس تنبلی در طول مسیر را از شما دور می‌کند.

تقاضای کمک کنید

کمک خواستن از دیگران نشانه ضعف ما نیست، اما متکی بودن به توانایی‌های خود و استفاده نکردن از تجربه دیگران می‌تواند احتمال شکست ما را بیشتر کند. پس سعی کنید در صورت وجود هرگونه مشکلی، از طریق مشورت کردن با فرد متخصص، اقدام به رفع آن کنید.

عوامل ایجاد حواس پرتی را محدود کنید

در حین انجام کار، دور کردن عوامل حواس پرتی همانند موبایل و حیوانات خانگی بسیار مهم است، با انجام فعالیت به صورت متمرکز، می‌توانید حجم زیادی از کار را در مدت زمان کمی جلو ببرید و در این صورت احساس تنبلی به سراغ شما نمی‌آید.

انجام فعالیت را لذت بخش کنید

اغلب به سراغ فعالیت‌های سخت و ناخوشایند نمی‌رویم، پس نیاز است که فعالیت‌های خود را به قسمت‌های کوچک تبدیل کرده و آن کار را با فعالیت‌های لذت بخش تلفیق کنید، به عنوان مثال ممکن است که پیاده روی برای شما سخت و دشوار باشد، ولی می‌توانید در هنگام پیاده روی، پادکست موردعلاقه و حتی موزیک جذابی را گوش دهید.

به خودتان پاداش دهید

پاداش ندادن می‌تواند باعث ایجاد تنبلی در شما شود، پس مهم است که بعد از انجام دادن یک فعالیت سخت، با توجه به علاقه خود، پاداش را درنظر بگیرید، به عنوان مثال بعد از تمام کردن فلان کتاب، خود را به یک کافه دعوت کنید.

چرا سختگیری بیش از حد در مورد بهره‌وری، تنبلی ایجاد می‌کند؟

احساس گناه و منفی‌گرایی بیش از حد ناشی از سختگیری در مورد بهره‌وری می‌تواند به طور ناخواسته باعث تنبلی شود. در اینجا به چند دلیل اشاره می‌کنیم:

1. فلج شدن از ترس

زمانی که دائماً خودتان را با معیارهای سختگیرانه ارزیابی می‌کنید، ترس از شکست می‌تواند شما را فلج کند. این ترس می‌تواند به تأخیر در انجام کار یا اجتناب از شروع کار منجر شود.

2. کاهش انگیزه

احساس گناه و سرزنش مداوم می‌تواند انگیزه شما را برای انجام کار از بین ببرد. زمانی که احساس می‌کنید به اندازه کافی خوب نیستید، ممکن است تمایل خود را برای تلاش از دست بدهید.

3. کمال‌گرایی مخرب

کمال‌گرایی شما را در چرخه‌ای از شروع و توقف گرفتار می‌کند. شما ممکن است آنقدر از ترس اشتباه یا عدم دستیابی به کمال فلج شوید که هیچگاه کارتان را به پایان نرسانید.

4. فرسودگی شغلی

سختگیری بیش از حد در مورد بهره‌وری می‌تواند به فرسودگی شغلی منجر شود. زمانی که دائماً خودتان را تحت فشار قرار می‌دهید، احساس خستگی و فرسودگی خواهید کرد.

سخن نهایی ای سنج درباره تنبلی

همه ما در طول زندگی خود با مشکل تنبلی مواجه می‌شویم، ولی مهم است که با رسیدن به خودآگاهی و شناخت دلایل و راه حل، این مشکل را برطرف کنیم. با استفاده از نکات مهم این مقاله، با تنبلی خداحافظی کنید. همینطور می‌توانید با انجام تست‌های متنوع ای سنج، به شناخت بیشتری از خود برسید.

سوالات متداول