پست وبلاگی
فرآیند انجام تحقیقات اخلاقی در روانشناسی مدت مطالعه: 3 دقیقه
ای سنج 30 بهمن 1399 مدت مطالعه: 3 دقیقه

فرآیند انجام تحقیقات اخلاقی در روانشناسی

در این مقاله در مورد فرایند انجام تحقیقات اخلاقی در روان شناسی صحبت خواهد شد. با توجه به این که انجام تحقیقات، بدون اخلاق می تواند پیامدهای منفی زیادی داشته باشد بنابراین ضرورت دارد که در ادامه براساس فهرست مطالب زیر به این موضوع بپردازیم:

ریشه شناسی اخلاق

آنچه که در رابطه با ریشه اخلاق باید گفته شود این است که این واژه جمع «خُلق» و خُلـق از مـاده «خ ل ق» اسـت. از ایـن مـاده «خَلق» نیز برگرفته شده است. «خَلق» بر شکل ظاهری انسان و «خُلق» بر شکل بـاطنی آن ناظر است. خَلق صورت است و خُلق سیرت. انسان ها همانگونه که در شکل ظاهری با یکدیگر متفاوتند بندرت می توان دو فرد کاملاً شبیه یکدیگر یافت، از حیث باطنی و نفـسانی نیـز بـسیار متنوع هستند.
واژه اخلاق دو کاربرد متمایز دارد:
گاهی اخلاق به معنای خلق و خوی، رفتار عادت شـده و مزاج به کار می رود.
معنای دیگر این واژه ها دانشی است که از خـوبی و بـدی رفتـار صحبت می کند.

توجه

برخی، اخلاق را به «مجموعه ای از فرآیندهای عینی معنوی که دخالـت تـام در رشـد خـود واقعی دارد» و «فرآیندی که طی آن، در کارکرد واحدهای صفاتی یا ارگانیزم معنوی تعادل ایجاد می شود»، تعریف کرده اند.

ملاحظات اخلاقی در تحقیقات روانشناسی

در اوایل تاریخ روانشناسی، بسیاری از آزمایشات و تحقیقات با نقص بسیار زیاد و سوال برانگیز همراه بوده است این تحقیقات گاهی عاری از هر گونه ملاحظات اخلاقی بوده است. به عنوان مثال آزمایش «فرمانبرداری از مراجع قدرت» میلگرام، شامل فریب افراد انسانی بود در این آزمایش به افراد شوك های الكتریكی بسیار دردناك وارد می شد این شوک ها تا حدی درد آورد بود که گاهاً زندگی افراد را تهدید می کرد. به همین خاطر این قبیل آزمایشات در روان شناسی به شدت بحث برانگیز شد و تا حدود زیادی نقش عمده ای در تدوین دستورالعمل ها و مقررات اخلاقی ای دارد که روانشناسان امروزه از آنها پیروی می کنند.
امروزه هنگام انجام مطالعات یا آزمایش هایی که شامل شرکت کنندگان انسانی می باشد، روانشناسان باید پرپوزال یا پشنهادیه خود را برای اخذ تأییدیه به یک هیئت بررسی نهادی (IRB) ارائه دهند. بنابراین می توان گفت که این کمیته ها سبب مطابقت آزمایشات و تحقیقات با دستورالعمل های اخلاقی و قانونی می شود. کدهای اخلاقی، مانند کدهای تأسیس شده توسط انجمن روانشناسی آمریکا، برای محافظت از ایمنی و منافع بیشتر کسانی که در تحقیقات روانشناسی شرکت می کنند، طراحی شده اند. چنین رهنمودهایی همچنین از اعتبار روانشناسان، حوزه روانشناسی خود و موسساتی که حامی تحقیقات روانشناسی هستند، محافظت می کند.

بیشتر بدانید

میلگرام آزمایش‌هایش رادر سال ۱۹۶۱، کوته زمانی پس از آن که محاکمه آدولف آیشمن جنایتکار جنگ جهانی دوم آغاز شده بود، شروع کرد. دفاعیات آیشمن در دادگاه مبنی بر این که او در کشتار میلیون‌ها یهودی فقط دستور مافوق را اجرا کرده است، توجه میلگرام را برانگیخت. میلگرام در کتاب خود به نام «اطاعت از قدرت» که در سال ۱۹۷۴ چاپ شد این پرسش را مطرح نمود: آیا آیشمن و هزاران همدستش در جریان نسل‌کشی یهودیان (هولوکاست) تنها مجری دستورات مافوق بوده‌اند؟ آیا می‌توانیم همه آن‌ها را شریک جرم بدانیم؟

رهنمودهای اخلاقی در تحقیقات روان شناسی

هنگام تعیین رهنمودهای اخلاقی برای تحقیق، اکثر کارشناسان توافق می کنند که هزینه انجام آزمایش باید با سود بالقوه جامعه ای که تحقیق ممکن است فراهم کند، محاسبه شود. در حالی که هنوز بحث زیادی در مورد رهنمودهای اخلاقی وجود دارد، برخی از مولفه های اصلی وجود دارد که باید هنگام انجام هر نوع تحقیق با افراد انسانی رعایت شود. در ادامه رهنمودهای اخلاقی تحقیق آورده می شود:

داوطلبانه بودن مشارکت

کلیه تحقیقات اخلاقی باید با استفاده از شرکت کنندگان متقاضی انجام شود. داوطلبان مطالعه نباید احساس اجبار، تهدید یا رشوه برای مشارکت داشته باشند. این امر به ویژه برای محققانی که در دانشگاه ها یا زندان ها کار می کنند_جایی که دانشجویان و زندانیان اغلب برای شرکت در آزمایش ها تشویق می شوند_ بسیار مهم می شود.

کسب رضایت آگاهانه توسط محققان 

رضایت آگاهانه روشی است که در آن به تمام شرکت کنندگان در مورد روش ها گفته می شود و از هر گونه خطرات احتمالی مطلع می شود. رضایت باید به صورت کتبی مستند شود. رضایت آگاهانه این اطمینان را به شما می دهد که شرکت کنندگان درباره این آزمایش به اندازه کافی آگاهی دارند تا بتوانند آگاهانه در مورد اینکه آیا واقعا می خواهند شرکت کنند، تصمیم بگیرند. بدیهی است که این می تواند در موارد مختلفی مشکلاتی عدیده ای ایجاد کند که گفتن جزئیات لازم در مورد آزمایش به شرکت کنندگان ممکن است بر پاسخ ها یا رفتارهای آنها در مطالعه بی تأثیر باشد. لازم به ذکر است که استفاده از فریب در تحقیقات روانشناسی در موارد زیر مجاز است:
در صورتی که انجام این تحقیق بدون استفاده از فریب غیرممکن باشد 
اگر این تحقیقات نوعی بینش ارزشمند را فراهم کند
پس از اتمام آزمایشات، افراد مورد آزمایش را از نتیجه آزمایشات مطلع سازند. 

رازداری محققین

رازداری یک قسمت اساسی در هر تحقیق روانشناسی اخلاقی است. به  شرکت کنندگان در آزمایشات باید تضمین شود که اطلاعات شخصی و پاسخ های آن ها به هیچ وجه با کسانی که در این مطالعه نقش ندارد، به اشتراک گذاشته نمی شود.

جمع بندی ای سنج

به هر حال دستورالعمل های مطرح شده در بالا، برخی استانداردهای اخلاقی را برای تحقیق ارائه می دهند، البته لازم به ذکر است که هر مطالعه متفاوت است و ممکن است چالش های منحصر به فردی را به همراه داشته باشد. به همین دلیل ، اکثر سازمان ها و دانشگاه ها دارای کمیته موضوعات انسانی یا هیئت بررسی نهادی هستند که نظارت و تأیید هر تحقیق انجام شده توسط اعضای هیئت علمی یا دانشجویان را به عهده دارند. این کمیته ها برای اطمینان از اخلاقی بودن تحقیقات دانشگاهی یک محافظ مهم ارائه می دهند و خطری برای شرکت کنندگان در مطالعه ندارند.
به نظر شما پیاده سازی اخلاق در تحقیقات روان شناسی تا چه حد ضرورت داردد؟ لطفا نظرات و پیشنهادات خود را با ما به اشتراک بگذارید.

جهت نمایش بیشتر اصطلاحات کلیک نمایید
لطفا امتیاز خود را برای این محتوا ثبت کنید