سلامت روان و ارتباط آن با زیبایی چیست؟

 زمانی که در مورد ارتباط زیبایی و سلامت روان صحبت می‌کنیم، شاید بشود گفت بیشتر فکرها به این سمت می‌روند که معمولاً افراد زیبا و جذاب از نظر ظاهری، از نظر روانی نیز سالم تر هستند و برعکس. اما آیا این دو در واقعیت نیز ارتباطی به هم دارند یا این موضوع صرفا ساخته ذهن ما می‌باشد؟ به طور خلاصه باید گفت بله. ارتباطی وجود دارد؛ اما این ارتباط همیشه آن‌طوری نیست که انتظارش را داریم.

در این مقاله می‌خواهیم گریزی به ارتباط دوطرفه این دو مقوله بزنیم و ببینیم آیا میان سلامت روان و زیبایی رابطه‌ای وجود دارد یا خیر. این موضوع را از زوایای مختلف تأثیر مراقبت از خود، استرس، استانداردهای غیرواقع‌بینانه زیبایی ، تأثیرات فضای مجازی و... بررسی خواهیم کرد. خواهیم دید که همه چیز به سادگی که ما تصور می کنیم نمی باشد و چیزی به سادگی محتواهایی که در فضاهای مجازی تماشا می کنیم می تواند تاثیرات برجسته ای بر روی تصویر ذهنی ما از بدنمان و در پی آن روحیات و خلقیات ما دارد.

سلب‌ مسئولیت: تحریریه‌ی ای سنج در تهیه‌ این محتوای تبلیغاتی نقش نداشته و مسئولیتی در قبال صحت آن ندارد.

ارتباط سلامت روان با زیبایی

همان‌طور که در ابتدا اشاره شد، این دو موضوع، سلامت روان و دنیای زیبایی، بر روی یکدیگر تأثیر می‌گذارند و از یکدیگر نیز تأثیر می‌پذیرند. می‌توان این مسئله را به یک چرخه یا واکنشی با فیدبک مثبت تشبیه کرد. اما می‌خواهیم بدانیم دقیقاً چرا و چگونه؟ ابتدا از دلایل مشخص‌تر آغاز می‌کنیم که همه ما به نوعی با آن ها اشنا هستیم و سپس به دلایلی با ریشه‌های عمیق و جدی‌تر از نظر روانشناسی و فرهنگی می‌پردازیم.

تأثیر مراقبت از خود بر روی سلامت روان

یکی از نکات اصلی در مورد انسان‌های جذاب و زیبا که توجه انسان‌ها را به خود جلب می‌کند، آراسته بودن آن‌ها است؛ این‌که همیشه ظاهر مرتب و روحیه سرزنده‌ای دارند؛ به گونه‌ای که گویا مشخص است این افراد زمانی را به خودشان اختصاص می‌دهند و با محصولات مراقبت‌ پوست و آرایشی به آراستگی خود می‌رسند. یافته‌های روان‌شناسی و حتی دانش عمومی مردم نشان می‌دهند که زمانی که ما زمانی را صرف فعالیت‌های مختص مراقبت از خودمان می‌کنیم؛ این عمل تاثیر خودش را در بهبود و ارتقای سلامت روان و در نتیجه در بهبود خلق‌وخو، خودآگاهی و تعادل عاطفی نشان می‌دهد.

این مراقبت ها می توانند به سادگی استفاده از ضد آفتاب و ساختن و رعایت یک روتین پوستی باشند؛ و یا شامل کنش های برجسته تر مانند پرداختن به ورزش و تغییر رژیم های غذایی باشد. این مراقبت ها همچنین می توانند مربوط به طرز پوشش ما نیز باشند. اگر ما خلق و خوی شاد تری داشته باشیم به احتمال بیشتری برای اتو کردن لباس های زمان صرف خواهیم کرد، بنابراین از نظر ظاهری نیز زیبا و آراسته تر به نظر خواهیم آمد.

اما همان‌طور که گفتیم میان زیبایی و سلامت رابطه دوطرفه‌ای برقرار است. بنابراین زمان‌هایی هم که احساس شادابی و رضایت از زندگی و تعادل عاطفی بیشتری داریم؛ به احتمال زیاد بیشتر به زیبایی و ظاهر خود رسیدگی می‌کنیم . بنابراین زمانی که در مورد داشتن یک روتین پوستی صحبت می‌کنیم، شاید قضیه تنها مربوط به جنبه ظاهری مسئله نیست و بتوان از نظر توجه به خود و تقویت عزت نفس نیز به موضوع نگاه کرد.

استرس و فشارهای روحی و روانی

نمی‌توان در مورد سلامت روان و یا حتی مسائل زیبایی ظاهری صحبت کرد و استرس‌ و فشار های روانی عاطفی زندگی را به میان نیاورد. احتمالاً شما هم متوجه شده‌اید زمانی که به آن امتحان مهم نزدیک‌ تر می‌شوید یا زمانش دارد می‌رسد که پروژه خود را تحویل دهید؛ ناگهان با یک جوش جدید از خواب بیدار می‌شوید، یا اگزما مان عود می کند و پوستتان صرفاً آن درخشش همیشگی را ندارد. حتی اگر این استرس به صورت طولانی‌مدت ادامه‌دار باشد؛ ممکن است شاهد افزایش میزان ریزش مو باشید. همه این وقایع توجیه علمی دارند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این ارتباط آن‌قدر مستحکم می‌باشد که امروزه مفهومی به نام محور مغز-پوست (Skin-Brain Axis) شکل گرفته که دقیقاً به کنکاش این مسئله می‌پردازد.

از آن طرف، همه ما می‌دانیم مشکلات سلامتی و مخصوصاً آن‌هایی که در ظاهر فرد خود را نشان می‌دهند چقدر می‌توانند اثرات منفی و سوء بر روی اعتمادبه‌نفس، تشدید استرس و فشار روحی و تضعیف روحیه شخص داشته باشند.

اما ممکن است این سؤال در ذهن ما شکل بگیرد که اصلاً منظور از زیبایی چیست. بر چه اساس یک شخص در دسته زیبا و جذاب قرار می‌گیرد؟ همین سؤال ما را به سمت عامل دیگر دخیل بر ارتباط زیبایی و سلامت روان می‌برد؛ مانند استانداردهای زیبایی و تأثیرات شبکه‌های اجتماعی.

استانداردهای زیبایی چه تأثیری بر روی روحیه ما دارند؟

زمانی که با پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های خود تعامل می‌کنیم؛ ممکن است با کمی تناقض‌ها در معیارهای زیبایی قدیم و امروزه مواجه بشویم. از نظر نسل‌های قبلی، تپل بودن و سفیدی پوست ابعاد پررنگی از جذابیت یک خانم بودند. در حالی که امروزه شاهد افزایش تقاضا برای قرص و آمپول‌های لاغری هستیم و آفتاب گرفتن به منظور برنزه شدن به بخشی از روتین جوامع تبدیل شده است.

مسئله این است که این معیارها دائماً در حال تغییر می‌باشند. اما ممکن است همچنان این حس به ما دست بدهد که به منظور پذیرفته شدن در جامعه و احساس جذابیت ظاهری بیشتر، بایستی شبیه مجله‌های زیبایی و مدل‌های پرطرفدار باشیم. این مسئله ممکن است ما را وارد یک جاده بی‌انتها بکند که دائماً در حال تغییر به چیزی باشیم که حتی با خود واقعی ما سنخیت ندارد و در طولانی‌مدت باعث مشکلاتی در مورد اعتمادبه‌نفس و هویتمان بشود. شاید بشود گفت موجی از مطالب و کتاب‌های خودیاری (self-care) که اکنون مردم به آن‌ها توجه می‌کنند، پاسخ و واکنشی به این گم‌گشتگی هویتی باشد.

شبکه‌های مجازی و تأثیر آن‌ها بر روی درک ما از زیبایی و روان

ممکن است زمانی که در مورد تأثیرات شبکه‌های اجتماعی صحبت می‌کنیم، بیشتر منظورمان تأثیرات منفی آن بر روی روح و روان ما باشد. اما این قضیه همواره صحیح نیست و نمی‌توان بدون بررسی عمیق‌تر دقیقاً پی برد که آیا شبکه‌های اجتماعی باعث مشکلات روانی و کمبود اعتمادبه‌نفس در مورد ظاهرمان می‌شود و یا برعکس.

ماهیت اثر فضاهای مجازی مربوط به نوع محتواهایی است که تماشا می‌کنیم. تحقیقات نشان داده‌اند مدت زمان استفاده از گوشی (screen time) همبستگی دارد با نگرانی در مورد تصویر بدنی و مشکلات روانی در پی آن. اما همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، امروزه علاوه بر محتواهای ایده‌آل‌گرایانه در مورد زیبایی و سلامت، شاهد محتواهای واقعی‌تری نیز هستیم که به جای نشان دادن اینکه چگونه برخی افراد همواره بی‌نقص هستند و اشکالی در صورت و بدنشان نیست؛ بیشتر تلاش بر این دارند که بگویند ما تنها نیستیم و اشکالی ندارد اگر بدنتان دقیقاً مطابق مجله‌های ویکتوریا سیکرت نمی‌باشد. زیرا همان تصویرهایی که خودمان را با آن‌ها مقایسه می‌کنیم، بسیار دستکاری شده‌اند.  این محتوا هااز این طریق سعی دارند تأثیر مثبتی بر روی ارتباط روان ما با حوزه زیبایی بگذارند. زمانی که ما یاد بگیریم خود طبیعی‌مان را زیبا تلقی بکنیم، آرام‌آرام شاهد تغییرات مثبت در روحیه‌مان خواهیم بود.

امتیازات زیبایی (Pretty Privilege)

Pretty privilege به شرایطی اطلاق می‌شود که فردی که از نظر ظاهری جذاب‌تر به نظر می‌آید، معمولاً در موقعیت‌های اجتماعی شامل رفتار لطف‌آمیز و امتیازهای بیشتری از جانب دیگران می‌شود. مغز ما بی‌نقص نیست و خطا و سوگیری (bias) شناختی باعث می‌شوند ما در ناخودآگاهمان فکر کنیم فردی که از نظر ظاهری زیباتر است، بهره هوشی بالاتر و دیگر خصلت‌های مثبت بیشتری نیز دارد.
شاید به همین دلیل است که ممکن است این‌گونه به نظر برسد که افراد زیباتر موفقیت‌های بیشتری کسب می‌کنند. نه همواره، اما معمولاً سطح اجتماعی با سلامت روان همبستگی مثبتی دارد. اما این مسئله را می‌توان از زاویه دیگری نیز بررسی کرد. افرادی که از سلامت روان بالاتری برخوردار هستند، در تعاملات اجتماعی نیز قوی‌تر عمل می‌کنند و همین مسئله باعث می‌شود آدم‌ها فکر بکنند فردی که بهتر صحبت می‌کند، دایره اجتماعی وسیع‌تر و روابط عاطفی موفق تری دارد؛ از نظر ظاهری نیز جذاب‌تر می‌باشد. که منجر می‌شود وارد این چرخه فیدبک مثبتی که در ابتدا در مورد آن صحبت کردیم بشویم.

جمع بندی

در این مقاله به طور خلاصه گریزی به ارتباطی که میان زیبایی و سلامت روان وجود دارد و عواملی که بر این ارتباط تاثیر می گذارند زدیم و هر کدام را بررسی کردیم. متوجه شدیم که حال روحی روانی ما می تواند با ظاهر و در نتیجه زیبایی مان از طرق مختلف تاثیر بگذارد. همچنین دیدیم که چگونه تماشای محتوا های ایده آل گرایانه در فضای مجازی و پر رنگ تر شدن نقش استاندارد های زیبایی ایده آل گرایانه می تواند بر روی روحیات ما نقش دارد. به طور کلی رابطه زیبایی و سلامت روان رابطه ای دوطرفه و بعضا مخرب می باشد که می تواند منجر به توجه سالم بیشتر به خودمان یا حتی وسواس بشود.

منابع:

1. com/articles/beauty-standards-and-mental-health/
2. Merino M, Tornero-Aguilera JF, Rubio-Zarapuz A, Villanueva-Tobaldo CV, Martín-Rodríguez A, Clemente-Suárez VJ. Body Perceptions and Psychological Well-Being: A Review of the Impact of Social Media and Physical Measurements on Self-Esteem and Mental Health with a Focus on Body Image Satisfaction and Its Relationship with Cultural and Gender Factors.
3. com/the-hidden-side-of-pretty-privilege-how-looking-good-affects-mental-health/
4. com/blog/what-is-beauty-culture-and-how-does-it-impact-mental-health/