استیبل کوین‌ ها چطور ارزش خود را حفظ می‌کنند؟

فکر کنید قیمت بیت کوین در چند ساعت ۱۰ درصد بالا و پایین شود؛ طبیعی است که چنین نوسانی برای تریدرها جذاب باشد، اما برای پرداخت روزمره یا انتقال ارزش چندان جالب نیست. مثلا اگر موقع خرید یک لباس هزینه را با بیت کوین بدهید و چند ساعت بعد ببینید BTC ده درصد رشد کرده؛ چه حسی می‌گیرید؟ اینجاست که استیبل کوین‌ها وارد میدان می‌شوند تا تحت تاثیر نوسانات قرار نگیرند و قیمتشان در محدوده مشخصی بماند.

اما یک سوال مهم این است که چرا باید به استیبل کوین‌ها اعتماد کنیم؟ چه چیزی مانع سقوط آن‌ها می‌شود؟ چرا بعضی از استیبل کوین‌ها (مثل دلار ترا کلاسیک) سقوط کردند و میلیاردها دلار سرمایه را به باد دادند؟ در این مطلب سعی کرده‌ایم بفهمیم پشت قیمت نسبتاً ثابت استیبل کوین‌ها چه اتفاقی می‌افتد و موقع خرید آن‌ها چه ریسک‌هایی باید در نظر گرفته شود. 

سلب‌ مسئولیت: تحریریه‌ی ای سنج در تهیه‌ این محتوای تبلیغاتی نقش نداشته و مسئولیتی در قبال صحت آن ندارد.

استیبل کوین چیست؟

استیبل کوین‌ها یک نوع دارایی رمزنگاری‌شده هستند که برای کاهش نوسان قیمت نسبت به رمزارزهایی مثل بیت کوین طراحی شده‌اند. هدف استیبل کوین‌ها حفظ ارزششان در نزدیکی یک دارایی مرجع است. مثلا هدف تتر (USDT) این است که قیمتش اطراف ۱ دلار آمریکا بماند. هدف تتر گلد هم این است که قیمتش برابر با قیمت جهانی طلا باشد. به این اتصال قیمتی، پگ (Peg) گفته می‌شود و هر وقت از دست برود، قیمت دی‌پگ (Depeg) خواهد شد. 

استیبل کوین‌ها را می‌توان بر اساس سازوکارشان به چند گروه تقسیم کرد. گروه اول استیبل کوین‌های دارای پشتوانه ارزهای فیات هستند. در این مدل، صادرکننده ادعا می‌کند در اضای توکن‌های در گردش، دارایی‌هایی مثل پول نقد، سپرده بانکی یا اوراق بدهی کوتاه‌مدت دارد. 

گروه دوم، استیبل کوین‌های دارای پشتوانه رمزارزی هستند. در اینجا برای ایجاد توکن، معمولاً مقدار بیشتری از یک یا چند رمزارز به‌عنوان وثیقه قفل می‌شود تا نوسان قیمت وثیقه جبران شود. گروه سوم هم استیبل کوین‌های الگوریتمی هستند که برای تنظیم عرضه و تقاضا به قراردادهای هوشمند و سازوکارهای خودکار متکی‌اند و ممکن است پشتوانه سنتی نداشته باشند. 

منظور از پشتوانه استیبل کوین چیست؟

وقتی شرکتی مثلا یک استیبل کوین دلاری عرضه می‌کند، تضمین می‌دهد که در ازای هر واحد از استیبل کوینش یک دلار آمریکا (یا دارایی‌های معادل آن) ذخیره می‌کند. این همان پشتوانه است. مسئله این است که قیمت یک استیبل کوین فقط با ادعا ثابت نمی‌ماند؛ بازار و معامله‌گران باید باور کنند که سازنده یا پروتکل می‌تواند تعهداتش را اجرا کند. به عبارت دیگر خرید تتر برای حفظ ارزش سرمایه توسط یک معامله‌گر، به این معنی است که او به شرکت تتر اعتماد کرده و به ذخایر و پشتوانه آن اطمینان دارد.

در یک مدل مبتنی بر ذخایر، پشتوانه ممکن است وجه نقد، سپرده‌های بانکی، اوراق خزانه کوتاه‌مدت یا دارایی‌هایی باشد که ارزش و نقدشوندگی مناسبی دارند. البته فقط ادعای داشتن پشتوانه کافی نیست و شرکت‌ها باید ثابت کنند این دارایی‌ها را دارند. 

در استیبل کوین‌های دارای وثیقه رمزارزی، وضعیت متفاوت است. چون قیمت رمزارزهای وثیقه می‌تواند به‌شدت کاهش پیدا کند، معمولاً ارزش وثیقه بیشتر از ارزش استیبل کوین ایجادشده در نظر گرفته می‌شود (Overcollateralized). این مدل به جای اعتماد مستقیم به یک شرکت، بیشتر به قوانین قرارداد هوشمند، اوراکل‌ها و سازوکارهای مدیریت ریسک متکی است.

گفتنی است حتی استیبل کوین‌های معروف هم ممکن است با ریسک‌هایی مثل مشکلات نقدشوندگی، خطاهای عملیاتی، محدودیت‌های قانونی و دی‌پگ شدن روبه‌رو شوند. به همین خاطر بررسی گزارش‌های ذخایر و سازوکار بازخرید آن‌ها اهمیت زیادی دارد. 

استیبل کوین‌ها چطور ارزششان را حفظ می‌کنند؟

جدا از داشتن پشتوانه، عرضه و تقاضای بازار، نقدشوندگی و آربیتراژ هم کمک می‌کنند قیمت به ارزش هدف نزدیک بماند. تتر را در نظر بگیرید. اگر قیمت USDT در یک صرافی از محدوده یک دلار فاصله بگیرد، معامله‌گران و بازارگردان‌ها اختلاف قیمت آن با سایر بازارها را می‌بینند و از این اختلاف برای آربیتراژ استفاده می‌کنند. در نتیجه، خرید در بازار ارزان‌تر و فروش در بازار گران‌تر باعث می‌شود اختلاف قیمت کاهش پیدا کند و USDT دوباره به محدوده یک دلار نزدیک شود.

در پشت صحنه هم وجود ذخایر و امکان تبدیل USDT به ارزش دلاری آن اهمیت دارد؛ چون همین موضوع به بازار اطمینان می‌دهد که هر واحد تتر باید ارزشی نزدیک به یک دلار داشته باشد. اگر اعتماد به پشتوانه یا امکان بازخرید از بین برود، این سازوکار می‌تواند ضعیف شود و قیمت برای مدت طولانی‌تری از پگ فاصله بگیرد.

در استیبل کوین‌های دیگر، روش حفظ پگ متفاوت است. همان طور که گفتیم استیبل کوین‌های دارای وثیقه رمزارزی از سازوکارهایی مثل وثیقه‌گذاری بیش از حد و لیکوییدیشن استفاده می‌کنند و مدل‌های الگوریتمی تلاش می‌کنند با تغییر عرضه و ایجاد انگیزه اقتصادی برای معامله‌گران قیمت را به مقدار هدف برگردانند.

مزایا و معایب استیبل کوین‌ها

مهم‌ترین مزیت استیبل کوین‌ها، نوسان کمتر نسبت به رمزارزهایی مثل بیت کوین است. به همین خاطر برای انتقال ارزش، معامله، نگهداری سرمایه و استفاده در دیفای کاربرد زیادی دارند. معامله‌گران می‌توانند بعد از فروش یک دارایی پرنوسان، به‌جای خروج از بازار، سرمایه‌شان را به استیبل کوین‌ها منتقل کرده و همچنان داخل بازار بمانند.

برای کاربران ایرانی هم استیبل کوین‌های دلاری می‌توانند ابزاری برای حفظ ارزش باشند. البته باید توجه کرد که خرید تتر برای حفظ ارزش سرمایه (یا هر استیبل کوین دیگری) به معنی دسترسی تضمین‌شده به دلار نیست.

موقع خرید استیبل کوین‌ها باید صرافی‌ها را هم بررسی کنید. نقدشوندگی، اختلاف قیمت خرید و فروش، کارمزد و شبکه‌های قابل استفاده از جمله موارد مهم در انتخاب صرافی‌ها هستند. بسیاری از معامله‌گران ترجیح می‌دهند به خاطر تحریم‌ها از صرافی‌های داخلی مثل نوبیتکس استفاده کنند که امکان معامله ریالی هم دارند. با این حال انتخاب نهایی باید بر اساس نیاز کاربر، شرایط هر پلتفرم، نقدشوندگی بازار و هزینه‌های معامله و انتقال انجام شود.  

جمع‌بندی

استیبل کوین‌ها ارزش خود را با یک روش مشخص حفظ نمی‌کنند؛ بعضی از آن‌ها به ذخایر دارایی‌های سنتی، بعضی به وثیقه کریپتویی و بعضی به سازوکارهای الگوریتمی متکی هستند. به خاطر همین مهم‌ترین نکته این است که قبل از استفاده، بدانیم چه چیزی پشت توکن‌ها قرار دارد، چه نهادی یا چه قراردادی مسئول سازوکار آن است و در شرایط بحرانی چه اتفاقی برای بازخرید یا قیمت آن رخ می‌دهد. استیبل کوین می‌تواند ابزار مفیدی برای کاهش نوسان و جابه‌جایی ارزش باشد، اما ثبات هیچ وقت به معنی نبود ریسک نیست.